Post-HBO leergang Transitiecoaching:  ketens, sectoren of opgaven professioneel begeleiden 

De eerste dag start met kennismaken, delen van leerdoelen, visie op transities en de rol van coaching daarin, vormen van intervisiegroepen en afspraken over transitie-trajecten waar jij een rol in gaat spelen. Je scoort jezelf op het competentieprofiel transitiecoach en formuleert je eigen ontwikkeldoelen, je hart vindt voeding in de oprechte feedback mededeelnemers en van de opleiders, je lijf leert welke signalen het krijgt over het groepsproces.

Voor het verkennen van de transitieopgave krijg je verschillende theoretische kaders aangereikt. Zo kijk je naar de opgave en belangrijke stakeholders en bepaal je de scope van je opdracht. In gesprekken met relevante stakeholders krijg je zicht wat de wisselwerking tussen triggers in de context en de reacties van de stakeholders is. Je beseft hoe zij zichzelf klem zetten en jouw lijf ervaart de effecten daarvan. Je gebruikt je coachcompetenties  zodat zij samen eigenaarschap nemen voor de transitie die zij beogen. 

Ontwerpen van transitie-trajecten vraagt vanuit systeemdenken naar het complexe vraagstuk kunnen kijken. Wat moet wanneer door wie gebeuren om de transitie tot stand te brengen? Welke stakeholders zijn daarbij onontbeerlijk? Als er een opdrachtgever is: wat doet hij of zij waardoor de transitie op dit punt staat? Vanuit verschillende theoretische kaders leer je een transitietraject ontwerpen. Daarbij is het zaak dat verschillende betrokken transitieteams hun schouders eronder willen zetten en vanuit gezamenlijk eigenaarschap willen samenwerken. 

De vierde lesdag zoom je in op interacties in teams. Een gezamenlijke ambitie is er vaak wel bij coalities die aan een complex vraagstuk willen werken, maar de vertaalslag naar concreet gedrag inclusief wat het vraagt aan samenwerking van top, team en medewerkers ontbreekt nogal eens. Daar waar doelen alleen te halen zijn door samen te werken, is een focusverschuiving nodig van ik naar wij. Teamleren betekent teambelang gaat voor individueel belang, in doen en in denken. Wat dat concreet betekent bepalen teams zelf. Terwijl teams daarover in gesprek gaan, leer jij hen werken met de onzichtbare lijnen die tussen hen bestaan en die in het hier en nu te zien zijn. 

De vijfde lesdag staan governance vraagstukken en het samen maken van formele afspraken met de stakeholders centraal. Daarnaast ga je deze dag dieper in op systeemdenken op organisatieniveau: je leert interveniëren op organisatiepatronen. Immers: meestal doet 1 persoon van een organisatie mee aan de transitie. Die functionaris moet op zijn/haar beurt de eigen organisatie mee zien te krijgen. Het helpt hen daarbij als ze naast de inhoudelijke argumenten ook hardnekkige organisatiepatronen inclusief ongewenste effecten bespreekbaar kunnen maken. Je rekt mentale modellen op die mogelijk ten grondslag liggen aan de patronen.  

Halverwege de leergang maken we de balans op: wat lukt al en waar kun je je ontwikkeling nog aanscherpen? Je scoort jezelf nogmaals op het competentieprofiel, zodat je zelf weet wat je meetlat is voor het tweede deel van de leergang. Bij het tussenassessment laat je tijdens de lesdag zien wat je al in huis hebt. Deelnemers en opleider geven je constructieve terugkoppelingen die je meeneemt in je ontwikkeldoelen voor de komende 4 maanden. 

De zevende lesdag duik je onder de waterspiegel en leer je de invloed van onderstroom op bovenstroom herkennen en vice versa. Je leert onderliggende opvattingen die over en weer spelen bevragen. Dat betekent dat je zelf lef moet ontwikkelen om spannende vragen te durven stellen. Om vervolgens de groep uit de stagnatie te begeleiden naar helpende opvattingen, zodat ze van daaruit samen verder iets anders kunnen doen. Je weet wat jouw valkuilen en kwaliteiten hierin zijn en bent je bewust van het effect op je functioneren in je rol als begeleider. Je coacht ook  opdrachtgever(s) en relevante stakeholders s met vragen onder de waterspiegel, zodat zij leren wat hun aandeel is in de huidige situatie en hun aandeel in het oplossen ervan kunnen nemen. 

Deze dag gaat over collectieve leerprocessen. Alle partijen die bij een transitie zijn betrokken hebben hun eigen perspectief op de transitie, de benodigde stappen en de volgorde der dingen. Wat daarbij de uitdaging is, is om deze verschillende perspectieven lerend te kunnen benutten. Juist het samenbrengen van de verschillende perspectieven en daarin van elkaar leren brengt het geheel verder. De kunst daarbij is om de draai van debat naar dialoog te maken. Klinkt simpel, maar daar komt het vakmanschap van een professional om de hoek kijken: welke luistervaardigheden gaan helpen? Hoe nodig je vervolgens alle partijen uit om eigenaarschap voor de transitie te nemen?  

Uit onderzoek dat het Amsterdam Transition Institute heeft gedaan voor RVO en het Versnellingshuis is een competentieprofiel met 9 rollen ontstaan. In aansluiting daarop zijn tools ontwikkeld. Wat uit beide onderzoeken blijkt is dat de meeste transitiebegeleiders worstelen met het creëren van gezamenlijk eigenaarschap bij betrokken partijen. Deze dag gaat daarom de diepte in op het creëren van gezamenlijk eigenaarschap. Tevens is er ruimte voor puntjes op de i te voorbereiding op examendag. Dat betekent dat deze dag maatwerk mogelijk is, omdat alle deelnemers hun eventuele open punten kunnen inbrengen. 

Het officiële examen van de leergang. Op deze dag laat je zien wat je in huis hebt om transities te begeleiden en je wordt uitgedaagd om een bijdrage aan het vak te leveren. Je krijgt nog een laatste waardevolle terugkoppelingen van de andere deelnemers en van de opleider. Dan is je hoofd gevuld met kennis, je handen hebben nieuwe tools en je hart staat in verbinding met jezelf en mensen in jouw context. Je beschikt over de relevante ingrediënten voor persoonlijk meesterschap in je nieuwe ambacht en wordt beloond met een post HBO certificaat van het CPION.

​In deze opleiding staat van en met elkaar leren centraal. En dat is ook wat je de transitieteams gunt waar je mee werkt.  Daarom vormt intervisie een belangrijk onderdeel van de leergang.

Er zijn totaal drie intervisiebijeenkomsten, te plannen met medecursisten. Daarnaast zijn er twee supervisiebijeenkomsten, begeleid door Esther de Haan.